[sg_popup id=1756]
فرش ایرانی هنرهای برجسته ایرانی

طرح فرش های ایرانی را بهتر بشناسیم

نوشته شده توسط فرشاد جعفرزاده

بته جقه

طرح و نقش فرش بته جقه یکی از طرح‌های معروف ایرانی است که در بسیاری از هنرها و صنایع ایرانی خصوصا در صنعت قالی باقی و گلیم بافی به کاربرده می‌شود.از طرح و نقش بته جقه به عنوان سروی سر به پایین نیز یاد می‌شود که نشانگر تواضع ایرانی است. مهمترین صنایعی که از نقش بته در آن استفاده شده است  می‌توانیم به گلیم بافی ، قالی بافی ، کاشی ، شال بافی ، سفالگری ، خاتم کاری و نساجی اشاره کنیم.

در ادامه با این طرح بیشتر آشنا خواهیم شد.

طرح و نقش بته جقه

طرح و نقش بته جقه

طرح و نقش بته جقه

بته یک طرح و نقش تزیینی است که به صورت سرو خمیده می‌باشد و بیشترین کاربرد آن در طرح فرش، رودوزی و ترمه است.جقه نیز بته ای ساخته شده از پر پرندگان است که بر روی کلاه پادشاه ایرانی قرار داده می‌شد و کوچک شده سرو و بیانگر تواضع و درستی ایرانی‌ها است.

خاستگاه نقش بته جقه

برخی از کارشناسان و مورخان اعتقاد دارند که طرح و نقش بته جقه تجسم از گیاه هندی می‌باشد اما برخی دیگر این طرح و نقش را نمادی از اسلام و آشور و همچنین هنر هخامنشی می‌دانند که بعد در دنیای شرق استفاده از آن رایج شد.طبق شواهدی که بدست آمده است بته جقه  سرو است و نقش مایه هندی بودن آن رد می‌شود.در مورد خاستگاه نقش بته جقه هنوز اختلاف نظرهای فراوانی وجود دارد با این وجود شواهد زیادی نیز وجود دارد که طرح و نقش بته را کاملا ایرانی می‌داند بر این اساس منشا شکل گیری آن به آتش مقدس ، نخل ، کاج ، گلابی ، حتی کیسه چرمی و باسمه‌ای مشت بسته نسبت داده می‌شود.

سروایرانی

درخت سرو مظهر و نمادی از آزادگی مردمان ایران است که به سبب تواضع و فروتنی سر خود را خم کرده است و برخی دیگر در تفسیر آن گفته اند که سرو ایرانی نشانگر مقاومت و ایستادگی ایران در برابر پیشامدهای روزگار است و خمیدگی آن نیز نشان دهند این است که در برابر حوادث و پیشامدهای ناگوار آسیب دیده است.

در لغت‌نامه دهخدا نیز تعریف خاصی از این طرح و نقش ارائه شده است که بر اساس آن این طرح ساخته شده از پر پرندگان می‌دانند که بر روی کلاه پادشاهان ایرانی قرار داده میشده است.

 

رواج نقش بته جقه در شرق

طرح بته جقه به تدریج در شرق نیز رایج شد ، به طوری که طغراهای سلاطین عثمانی نیز در این نقش‌ها طراحی شده‌اند. در سال ۱۹۴۹ میلادی در دره پازیریک که در شمال رشته‌ کوه آلتای قرار دارد حفاری‌هایی توسط باستان شناسان کشور روسیه انجام شد که در کنار فرش پازیریک ایرانی و سایر اشیا قمقمه‌ای از جنس چرم پیدا شد که بر روی آن نقشی از بته جقه درج شده بود.با توجه به قدیمی بودن این قمقمه آزمایش‌هایی که بر روی آن انجام شد قدمت آن را ۲۵۰۰ سال محاسبه کردند. در واقع این سند و یافته تاریخی قدیمی‌ترین شاهد موجود در مورد نقش بته و جقه است.

طرح فرش شاه عباسى:

اساس طرح فرش شاه عباسی را گل هاى طراحى شده خاصى تشكيل مى دهند كه به نام شاه عباسى مشهور شده است. اين گل هاى تجريد يافته، ضمن شاخه و برگ ها و گاه اسليمى ها و ختائى درمتن و حاشيه فرش، نقشه اصلى را تشكيل مى دهند.

طرح فرش شاه عباسی

طرح فرش شاه عباسی

اسليمى یکی از طرح فرش ایرانی می باشد:
شكل اصلى طرح فرش اسلیمی را شاخه هاى دورانى در ميان برگ ها تشكيل مى دهد. اين شاخه ها تجريد يافته طرح درخت مى باشد.معروف ترين طرح فرش اسليمى ها، اسليمى دهن اژدر است. در اين نوع اسليمى انتهاى هر شاخه به دو بخش متقارن منشعب مى گردد و به صورت فكين اژدها نشان داده می شود و روى ساقه شاخه ها جوانه هايى در نقاط مختلف تزئين شده است كه بيشتر اين جوانه ها را اسليم مى نامند.

طرح فرش اسلیمی

طرح فرش اسلیمی

فرش با طرح بته جقه:
طرح فرش بته اى تجريد يافته درخت سرو است. بته هاى سركج فرش ايران كه به بته جقه شهرت يافته است. در طرح فرش بته اى اندازه و اشكال مختلف به چشم مى خورد.

طرح فرش درختى:
با وجودى كه در طراحى فرش اساس كار را شاخه و برگ ها تشكيل مى دهند ولى در طرح هاى درختى سعى شده است تا وجه تشابه زياد با طبيعت حفظ گردد. در اغلب طرح هاى اين گروه درخت و درختچه هاى كوچك و بزرگ به ويژه به صورت انفرادى تركيب اصلى را تشكيل داده اند و با اجزاء ديگرى تركيب شده اند.

طرح شکارگاه فرش:
مشخصاتى كه در مورد طرح هاى درختى ذكر شده در طرح هاى فرش شكارگاه نيز وجود دارد، اما در اغلب طرح هاى شكارگاه، حيوانات وحشى در حال شكار نقش بسته شده است.

طرح فرش شکارگاه

طرح فرش تركمن يا بخارا:
طرح  فرش هاى تركمن از لحاظ هندسى و شكستگى خطوط در رديف طرح هاى ايلى و خاص مردم كوچ نشين است كه به طور ذهنى و بدون نقشه بافته مى شود.

طرح فرش ترکمن یا بخارا

ترکمن یا بخارا

طرح فرش گل فرنگ:
طرح فرش گل فرنگ تركيبى است از طرح هاى اصيل ايرانى با گل هاى طبيعى، مخصوصا گل سرخ.

در طرح فرش گل فرنگ از رنگ هاى تند و روشن مخصوصا رنگ هاى سرخ استفاده مى شود.

طرح فرش گل فرنگ

طرح فرش گل فرنگ

هندسى یکی دیگر از طرح فرش ایرانی می باشد:
كليه نقوش این طرح فرش به صورت هندسى و با استفاده از خطوط زاويه دار به وجود مى آيد.

“فروشگاه آنلاین آرشان آرت”

آمده ایم برای دمیدن جانی دوباره

حمایت از تولید ملی ، حمایت از هنرمند ایرانی

تخصصی ترین فروشگاه اینترنتی فروشصنایع دستی بومی ایرانی

فروشگاه اینترنتی آرشان آرت در سال 1397 آغاز به کار کرد . چشم انداز این وب سایت معرفی و فروش محصولات بومی صنایع دستی هر استان و استفاده از پتانسیل های بومی نیروی تولید در ایران بوده است.امید است با معرفی هر چه بهتر محصولات و هنرمندان بومی در ایران گامی در عرصه اشتغالزایی و معرفی محصولات به دیگر نقاط دنیا برداریم.

درباره نویسنده

فرشاد جعفرزاده

دیدگاهتان را بنویسید